فهرست مطالب
ردهبندی گوجه فرنگی
گوجهفرنگی نام علمی Solanum lycopersicum گیاهی از تیره بادنجانیان Solanaceae است. این تیره شامل سبزیجات مهم دیگری مانند فلفل، سیبزمینی، بادنجان و تنباکو نیز میشود. گوجهفرنگی بومی آمریکای جنوبی و مرکزی است و ابتدا به عنوان یک گیاه زینتی به اروپا معرفی شد. کارل لینه در سال ۱۷۵۳ گوجهفرنگی را در جنس Solanum طبقهبندی و نامS. Lycopersicum را برای آن انتخاب کرد. مدتی بعد، فیلیپ میلر آن را به جنس جداگانهای به نام Lycopersicon esculentum منتقل کرد. هرچند این نام بهطور گسترده استفاده میشد، اما قواعد نامگذاری گیاهشناسی را نقض میکرد (به دلیل تکرار همان واژه در نام سرده و گونه). امروزه با شواهد ژنتیکی مشخص شده که طبقهبندی لینه درست بوده و نام علمی معتبر همان Solanum lycopersicum است. گوجهفرنگی از نظر مصرف در دسته میوهجات قرار میگیرد اما بهعنوان سبزی پرورشی شناخته میشود و پس از سیبزمینی، دومین محصول سبزی مهم دنیا محسوب میشود.
تولید و بازار جهانی گوجهفرنگی
گوجهفرنگی یکی از مهمترین محصولات باغبانی در جهان است و صنعت تولید آن یک بخش گسترده، متنوع و نوآورانه محسوب میشود. تولید جهانی گوجهفرنگی در چند دهه اخیر رشد چشمگیری داشته است؛ به طوری که از حدود ۲۸ میلیون تن در اوایل دهه ۱۹۶۰ به حدود ۱۷۱ میلیون تن در سال ۲۰۱۴ رسید و در ادامه تا سالهای اخیر نیز افزایش یافت. طبق جدیدترین آمار فائو، تولید جهانی در سال ۲۰۲۲ حدود ۱۸۶ میلیون تن برآورد شده است. هرچند این رقم نسبت به سال ۲۰۲۱ اندکی کاهش داشته (1.7% کمتر از ۱۸۹ میلیون تن سال ۲۰۲۱)، اما در بلندمدت روند کلی تولید صعودی بوده است. افزایش سطح زیرکشت (بهویژه در کشورهای در حال توسعه)، بهبود ارقام و فناوریهای کاشت و مدیریت مزرعه باعث این رشد تولید شده است. جهت آموزش صفر تا صد کشت گوجه فرنگی مقاله منتشر شده در اگروتک را مطالعه کنید.
قاره آسیا با حدود ۶۰٪ تولید جهانی پیشتاز است، که بخش عمده آن حاصل تولید چین و هند میباشد. چین با تولید تقریبی ۶۸ میلیون تن در سال ۲۰۲۲ (معادل ~۳۷٪ کل تولید دنیا) بزرگترین تولیدکننده گوجهفرنگی است. پس از چین، هند با حدود ۲۰–۲۱ میلیون تن در رتبه دوم و ترکیه با حدود ۱۳ میلیون تن در رتبه سوم جهانی قرار دارند. ایالات متحده آمریکا (~۱۰ میلیون تن) و مصر (~۶٫۳ میلیون تن) نیز بهترتیب در رتبههای چهارم و پنجم دنیا هستند. کشورهای بزرگ تولیدکننده دیگر شامل ایتالیا ( ~۶٫1 میلیون تن)، مکزیک (~۴٫2 میلیون تن) و برزیل (~۳٫8 میلیون تن) میباشند. در میان کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا، ایران و ترکیه از تولیدکنندگان شاخص محسوب میشوند؛ ایران در سالهای میانی دهه ۲۰۱۰ تولیدی نزدیک به ۵–۶ میلیون تن داشت که طبق آمار ۲۰۲۲ به حدود ۳٫۴ میلیون تن رسیده است و ترکیه نیز سهم قابلتوجهی در تولید منطقهای و جهانی دارد. به طور کلی، حدود سهچهارم تولید جهانی صرف مصرف تازه میشود و حدود یکچهارم آن به سمت صنایع فرآوری (تبدیل به رب، کنسرو و …) میرود. این نسبت البته در کشورها متفاوت است؛ برای مثال در کشورهایی نظیر هند بیش از ۹۹٪ گوجهفرنگی برای بازار تازهخوری تولید میشود، در حالیکه در آمریکا یا ایتالیا بخش اعظم محصول برای کارخانههای رب و کنسرو کشت میگردد.
در سال ۲۰۱۵ حدود ۴۱ میلیون تن (معادل ~۲۴٪ تولید آن سال) گوجهفرنگی در جهان به مصرف صنایع تبدیلی رسید. اگرچه حجم تولید گوجه صنعتی طی دهه گذشته رشد داشته، اما سهم نسبی آن از کل تولید اندکی کاهش یافته است. بر اساس گزارش شورای جهانی گوجهفرنگی برای فرآوری (WPTC)، تولید گوجه جهت فرآوری در سال ۲۰۲۱ حدود ۳۹٫۲ میلیون تن بوده که نزدیک به ۲۰٪ کل تولید جهانی آن سال را تشکیل میدهد. در سال ۲۰۲۲ نیز تولید گوجه صنعتی به دلیل مشکلاتی همچون خشکسالی و کمآبی حدود ۳۷٫۳ میلیون تن برآورد شد. این ارقام نشان میدهد سهم گوجهفرنگی فرآوریشده در دهه ۲۰۲۰ حدود یکپنجم کل تولید جهانی است.
آسیا
قاره آسیا بزرگترین تولیدکننده گوجهفرنگی در جهان است و کشورهای آسیایی افزون بر تأمین نیاز داخلی، بخش قابلتوجهی از بازار جهانی را نیز در اختیار دارند. چین بهعنوان بزرگترین تولیدکننده، بخش عمده محصول خود را برای مصرف داخلی تولید میکند، با این حال در سالهای اخیر در صادرات فرآوردههایی نظیر رب و پوره گوجهفرنگی نیز پیشتاز شده است. ناحیه سینکیانگ در چین قطب تولید گوجهفرنگی صنعتی است و فصل کاشت و برداشت آن مشابه کالیفرنیا (اوایل بهار کاشت و اواخر تابستان برداشت) برنامهریزی میشود. دیگر استانهای چین مانند شاندونگ هِبِی و هنان در تولید گوجه تازه برای بازارهای شهری نقش دارند و در برخی مناطق (مثلاً شاندونگ) از گلخانههای خورشیدی سنتی برای تامین محصول خارج از فصل استفاده میشود. چین به دلیل هزینههای تولید پایین، در بازار رب گوجهفرنگی رقابتی جهانی ایجاد کرده است.
هندچهارمین تولیدکننده بزرگ دنیا است و حدود ۱۰٪ از محصول جهانی را تولید میکند. تولید هند عمدتاً در مزارع کوچک و توسط خردهکشاورزان انجام میشود و تقریباً تمام محصول صرف بازار داخلی تازهخوری میگردد (مصرف صنعتی <۱٪). با رشد جمعیت و تقاضا، تولید گوجهفرنگی در هند روند افزایشی داشته اما متوسط عملکرد در واحد سطح همچنان نسبتاً پایین است. صنایع فرآوری گوجه در هند نوپا بوده و با چالشهایی چون کمبود ارقام مناسب صنعتی، فناوریهای فرآوری قدیمی و ضایعات پس از برداشت روبهرو است.
در ترکیه (که بخشی در آسیا و بخشی در اروپا قرار دارد)، حدود ۱۲ تا ۱۳ میلیون تن گوجهفرنگی تولید میشود. ترکیه در تولید گوجه تازه (به ویژه در گلخانههای مدیترانهای در آنتالیا و مرسین) و نیز در تولید گوجه صنعتی (در مزارع مناطق اژه و مرمره) بسیار فعال است. بخشی از محصول ترکیه بهصورت تازه به کشورهای همسایه و روسیه صادر میشود. ترکیه تا سال ۲۰۱۴ یکی از تأمینکنندگان اصلی گوجه تازه روسیه بود اما پس از تحریمهای متقابل روسیه و ترکیه در سالهای ۲۰۱۵–۲۰۱۶، این تجارت دچار وقفه شد. هرچند بعدها روابط تجاری تا حدی از سر گرفته شد، ترکیه به دنبال تنوعبخشی بازارهای صادراتی خود به اتحادیه اروپا و خاورمیانه نیز بوده است.
در خاورمیانه کشورهای ایران و مصر تولیدکنندگان عمده گوجهفرنگی هستند. ایران با تولید سالانه چند میلیون تن، هم در فضای باز (برای تازهخوری و صنایع) و هم در گلخانه (برای محصول خارج فصل) کشت انجام میدهد. مصر نیز بزرگترین تولیدکننده آفریقا است (سالانه بالای ۶ میلیون تن) و بخشی از محصول خود را در فصل زمستان به اروپا (به ویژه بازارهای اروپای شرقی) صادر میکند. کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز در سالهای اخیر با سرمایهگذاری در گلخانههای مدرن (از جمله گلخانههای خنکشونده و هیدروپونیک) تلاش دارند وابستگی خود به واردات گوجه تازه را کاهش دهند.
اروپا و مدیترانه
اتحادیه اروپا با تولید سالانه حدود ۱۵ تا ۱۷ میلیون تن، یکی از قطبهای تولید گوجهفرنگی است. کشورهای حوضه مدیترانه مانند ایتالیا و اسپانیا اصلیترین تولیدکنندگان اروپا بهشمار میروند، در حالی که کشورهای شمالیتر مثل هلند و بلژیک در تولید گلخانهای پیشرفته و صادرات محصول باکیفیت نقش دارند.
در ایتالیا سالانه حدود ۵ تا ۶ میلیون تن گوجهفرنگی تولید میشود. این کشور هم در بخش گوجه صنعتی (رب و کنسرو) و هم تازهخوری فعال است. ایتالیا یکی از بزرگترین تولیدکنندگان رب گوجهفرنگی جهان بوده و حدود ۱۴٪ از تولید جهانی گوجه صنعتی را در اختیار دارد. در بخش تازهخوری نیز ایتالیا حدود ۲۰–۳۰ هزار هکتار زیر کشت دارد که نیمی از آن گلخانهای است. جزیره سیسیل با ۶۵۰۰ هکتار گلخانه (اغلب پلاستیکی) پیشتاز تولید گلخانهای ایتالیا است. ایتالیا به تنوع ارقام بومی خود (مثل انواع سالادی محلی) اهمیت میدهد و برنامههای اصلاحی برای حفظ و ارتقای این ارقام در جریان است.
اسپانیا دومین تولیدکننده بزرگ اروپا و یکی از صادرکنندگان برتر گوجهفرنگی تازه است. سالانه حدود ۴ تا ۵ میلیون تن گوجهفرنگی در اسپانیا تولید میشود که نزدیک به نیمی از آن در منطقه آندالوسیا (استان آلمریا و مورسیا) و عمدتاً در گلخانههای تونلی پلاستیکی صورت میگیرد. مدل کشت رایج در آلمریا به نام پاررال شناخته میشود که گلخانههای کمهزینه با اسکلت فلزی و پوشش پلاستیک است و کشت روی بستر شنی مخصوص انارنادو انجام میشود. میانگین عملکرد گلخانههای آلمریا حدود ۱۵–۲۰ کیلوگرم در متر مربع است. اسپانیا در سالهای اخیر به سمت کشت ارقام ویژه (گوجه گیلاسی، گوجه خوشهای، گوجههای زرد و …) برای بازار صادراتی با ارزش افزوده بالاتر حرکت کرده است. این کشور بزرگترین صادرکننده گوجهفرنگی به کشورهای اروپای غربی (مانند آلمان، فرانسه و بریتانیا) است و سالانه صدها هزار تن گوجه تازه صادر میکند.
پرتغال در دهههای اخیر تولید گوجهفرنگی خود را گسترش داده و اکنون سومین تولیدکننده اروپا بهشمار میرود. پرتغال بخش عمده محصول (~۹۰٪) را به گوجه صنعتی اختصاص داده و کارخانههای فراوری پرتغال (که برخی سرمایهگذاری خارجی مانند آمریکا و ژاپن دارند) بخش مهمی از تولید رب اروپا را تامین میکنند. متوسط عملکرد مزارع پرتغال (~۹۰ تن در هکتار) در سطح بالایی قرار دارد. پرتغال محصول گوجه فرآوریشده خود را عمدتاً صادر میکند زیرا مصرف داخلی محدود است. در بخش گلخانهای، پرتغال حدود ۱۰۰۰–۱۵۰۰ هکتار زیر کشت دارد که بیشتر به گوجه گیلاسی صادراتی اختصاص یافته است.
در هلندو بلژیک کشت گلخانهای پیشرفته رکن اساسی تولید گوجهفرنگی است. هلند با حدود ۱۷۵۰ هکتار گلخانه مدرن (اغلب شیشهای با سیستمهای کنترل اقلیم و کشت هیدروپونیک)، یکی از بهرهورترین تولیدکنندگان گوجه در دنیاست. عملکرد گلخانههای هلند به ۶۰–۷۰ کیلوگرم در متر مربع میرسد و تولید سالانه آن حدود 0.8–0.9 میلیون تن است. نکته قابل توجه، سهم بالای صادرات در تولید هلند است؛ بیش از 90٪ گوجهفرنگی تولیدی این کشور صادر میشود که عمدتاً روانه آلمان، بریتانیا و کشورهای اسکاندیناوی میگردد. هلند از نظر ارزش صادراتی پس از مکزیک در رتبه دوم جهان قرار دارد و به دلیل کیفیت یکنواخت، بستهبندی مناسب و پایداری تامین، محصول آن در بازار اروپا محبوبیت دارد. بلژیک نیز با حدود ۵۰۰ هکتار گلخانه شیشهای، سالانه ~250 هزار تن گوجه تولید میکند و بخش زیادی را صادر مینماید.
روسیه هرچند در قاره اروپا/آسیا قرار دارد، اما به عنوان بازار مصرف حائز اهمیت است. روسیه با تولید حدود ۲٫۵–۳ میلیون تن (عمدتاً در فضای باز مناطق جنوبی) در تامین نیاز داخلی ناتوان بوده و یکی از بزرگترین واردکنندگان گوجهفرنگی دنیا محسوب میشود. تا پیش از ۲۰۱4 عمده واردات روسیه از ترکیه و تا حدودی مراکش و چین بود. پس از تحریم واردات محصولات غذایی غربی از سوی روسیه در ۲۰۱۴ و همچنین تنش با ترکیه در ۲۰۱۵، دولت روسیه سیاست افزایش خودکفایی را در پیش گرفت. روسیه برنامه گسترش گلخانههای مدرن را آغاز کرد و قصد داشت سطح گلخانهای کشور را از حدود ۱۴۰۰ هکتار در ۲۰۱۳ به نزدیک ۵۰۰۰ هکتار تا ۲۰۲۰ برساند. در سالهای اخیر چندین مجتمع گلخانهای بزرگ نزدیک مسکو و در جنوب روسیه احداث شده است. با این وجود، روسیه همچنان برای تامین کسری مصرف داخلی (بهویژه در زمستان) به واردات وابسته است و رفع کامل وابستگی به واردات به دلیل هزینههای بالای تولید داخلی و تحریمهای تجاری چالشبرانگیز است.
قاره آمریکا (شمالی و جنوبی)
در آمریکای شمالی، ایالات متحده و مکزیک دو بازیگر اصلی صنعت گوجهفرنگی هستند؛ در حالی که در آمریکای جنوبی، برزیل و آرژانتین تولید قابل توجهی دارند. ایالات متحده آمریکا سومین تولیدکننده بزرگ گوجهفرنگی در جهان است اما بیش از نیمی از نیاز مصرفی گوجه تازه خود را از طریق واردات (بیشتر از مکزیک) تامین میکند. تولید سالانه آمریکا حدود ۱۰–۱۱ میلیون تن است که ~۳۰٪ آن برای مصرف تازه (عمدتاً در ایالتهای فلوریدا و کالیفرنیا) و ~۷۰٪ برای فرآوری صنعتی کشت میشود. کالیفرنیا در سالهای ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ رکورد تولید بیش از ۱۴ میلیون تن گوجه صنعتی را ثبت کرد، هرچند در سالهای اخیر به دلیل خشکسالی و کمبود آب، سطح زیرکشت و تولید کاهش نسبی یافته است. آمریکا به عنوان یک بازار مصرف بزرگ، واردکننده اصلی گوجهفرنگی تازه (از مکزیک و کانادا) و صادرکننده عمده محصولات فرآوریشده (رب، سس و …) محسوب میشود.
مکزیک از نظر ارزش، بزرگترین صادرکننده گوجهفرنگی تازه در جهان است. این کشور با تولید سالانه حدود ۴ میلیون تن گوجه، بخش بزرگی از بازار آمریکا را در اختیار دارد. پس از اجرایی شدن نفتا (قرارداد تجارت آزاد آمریکای شمالی)، صادرات گوجه مکزیک به آمریکا رشد زیادی پیدا کرد. امروزه بیش از ۸۰٪ گوجه مصرفی تازه در بازار آمریکا از مزارع و گلخانههای مکزیک تأمین میشود. مکزیک دارای حدود ۱۵ هزار هکتار گلخانه و سایبان (شید) است که در ایالتهای سینالوآ، باخا کالیفرنیا، خاوریسکو و … متمرکزند. اغلب گلخانههای مکزیک تکنولوژی متوسط (سایبان یا تونلهای پلاستیکی) دارند و به کشت ارقام پربار هیبرید با دوره رشد طولانی (۸ تا ۱۰ ماه) مشغولند. برخی پروژههای گلخانهای مدرن نیز با سرمایهگذاری خارجی احداث شده که محصول باکیفیت برای صادرات تولید میکنند.
در آمریکای جنوبی، برزیل بزرگترین تولیدکننده گوجهفرنگی است (۳٫۵ تا ۴ میلیون تن در سال). برزیل هم گوجه تازه و هم صنعتی تولید میکند. در بخش صنعتی، برزیل با تولید ~۱٫3 میلیون تن گوجه برای فرآوری (معادل ۳۳٪ تولیدش) در میان ۱۰ کشور برتر جهان قرار دارد. این کشور با توسعه مکانیزاسیون و آبیاری قطرهای توانسته عملکردها را افزایش دهد، هرچند نوسانات اقتصادی و هزینههای بالا چالشهایی را ایجاد کرده است. آرژانتین نیز سالانه حدود ۱٫3 میلیون تن گوجه تولید میکند و بخش عمده آن صرف تازهخوری داخلی میشود. کشورهای دیگر آمریکای لاتین (مانند شیلی، پرو و کلمبیا) تولیدات کمتری دارند و معمولاً واردکننده خالص گوجه هستند.
تجارت جهانی گوجهفرنگی
گوجهفرنگی به دلیل فسادپذیری بالا، عمدتاً به صورت منطقهای تجارت میشود؛ با این وجود تجارت جهانی آن نیز قابل توجه است. در سال ۲۰۱۵ ارزش صادرات جهانی گوجهفرنگی تازه حدود ۷٫۱ میلیارد یورو بود. این رقم در سالهای اخیر رشد چشمگیری داشته و در سال ۲۰۲۳ به حدود ۱۱٫۶ میلیارد دلار رسید. پنج کشور صادرکننده برتر (مکزیک، هلند، اسپانیا، مراکش و فرانسه) نزدیک به ۷۰٪ از صادرات جهانی گوجه را به خود اختصاص میدهند. مکزیک بهتنهایی بیش از ۲۶٪ از صادرات جهانی را در اختیار دارد و عمدتاً بازار ایالات متحده را تامین میکند. پس از آن، هلند (~۱۶٪)، اسپانیا (~۱۰٪) و مراکش (~۱۰٪) بزرگترین صادرکنندگان هستند. هلند با وجود حجم کمتر نسبت به مکزیک، به دلیل ارزش افزوده بالاتر (کیفیت ممتاز، فروش در فصلهایی با قیمت بیشتر) دومین صادرکننده ارزشمند محسوب میشود. اتحادیه اروپا در مجموع ۴۴٪ از ارزش صادرات جهانی گوجه را به خود اختصاص میدهد. در بین واردکنندگان، ایالات متحده بزرگترین واردکننده گوجهفرنگی تازه است (با واردات بیش از ۳ میلیارد دلار در سال، عمدتاً از مکزیک). پس از آمریکا، کشورهای اروپایی نظیر آلمان، فرانسه و انگلستان مهمترین واردکنندگان هستند که محصول را عمدتاً از اسپانیا، هلند، مراکش و بلژیک تأمین میکنند.
تجارت محصولات فرآوریشده گوجهفرنگی (رب، سس، کنسرو) نیز بازار بزرگی دارد اما در این بخش چند کشور معدود (ایتالیا، چین، اسپانیا، ترکیه و آمریکا) تامینکنندگان اصلیاند. به طور مثال، چین و ایتالیا از بزرگترین صادرکنندگان رب گوجهفرنگی در جهان هستند.
چشماندازها و آینده صنعت گوجهفرنگی
انتظار میرود در سالهای پیشرو تولید و کیفیت گوجهفرنگی چه در بخش تازه و چه فرآوریشده همچنان بهبود یابد. افزایش بهرهوری مزارع از طریق ارقام پربار جدید، مدیریت دقیقتر آب و کود، کنترل آفات به روشهای زیستی و مکانیزاسیون بیشتر از جمله روندهای آینده است. در مزارع فضای باز، فناوریهای کشاورزی دقیق (استفاده از حسگرهای ارزانتر، تصاویر ماهوارهای و هوش مصنوعی) میتواند مصرف آب و کود را بهینه کرده و پیشبینی عملکرد و کیفیت محصول را تسهیل کند.
در تولید گلخانهای نیز حرکت به سمت گلخانههای هوشمند و خودمختار شدت خواهد گرفت تا وابستگی به نیروی کار کاهش یافته و هزینهها کنترل شود. برای مثال، گلخانههای بسته (closed greenhouse) در هلند و برخی کشورهای پیشرفته با بازیافت حداکثری آب و انرژی در حال توسعه هستند که ضمن صرفهجویی انرژی، عملکرد را نیز افزایش میدهند.
در کنار این تحولات، مدیریت تغذیه گیاه و استفاده بهینه از کودها اهمیت ویژهای دارد. توصیه کودی علمی و هوشمند میتواند ضمن کاهش هزینهها و جلوگیری از هدررفت منابع، کیفیت و عملکرد محصول گوجهفرنگی را ارتقا دهد. برای دریافت توصیه کودی هوشمند و شخصیسازیشده متناسب با کشت گوجهفرنگی در فضای باز یا گلخانه و مخصوص زمین یا گلخانه خودتان، به اپلیکیشن مراجعه کنید.
تغییرات آبوهوایی و وقوع شرایط حاد جوی (خشکسالی، موجهای گرما، سرمازدگی) از مهمترین چالشهای آینده خواهد بود. صنعت گوجهفرنگی برای انطباق با این شرایط به راهکارهایی چون اصلاح ارقام مقاوم به تنشهای گرمایی و شوری، تغییر تقویم زراعی، استفاده از سایهبانها در مزارع، و گسترش کشتهای گلخانهای روی خواهد آورد. به عنوان نمونه، در اسپانیا کمبود آب موجب کاهش ۲۵٪ تولید گوجه صنعتی در سال ۲۰۲۲ شد. در واکنش، دولتها و کشاورزان به سراغ بهرهوری بیشتر آب و کاشت ارقام زودرستر رفتهاند. در روسیه و کانادا نیز برای غلبه بر فصل رشد کوتاه، سرمایهگذاری در گلخانههای انجام گرفته است.
در عرصه سیاستگذاری و روابط بینالملل، عواملی نظیر تغییر در تعرفههای تجاری، تحولات ژئوپلیتیک و توافقات منطقهای میتواند آرایش تولید و تجارت گوجهفرنگی را دستخوش تغییر کند. برای مثال، خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا (Brexit) ضرورت بازنگری در زنجیره تامین فروشگاههای بریتانیا را به همراه داشت و فرصتهایی برای صادرکنندگان خارج از اتحادیه (مانند مراکش) ایجاد کرده است. در آمریکای شمالی، توافق جدید USMCA (جایگزین نفتا) قواعد تجارت گوجهفرنگی بین مکزیک و آمریکا را تداوم بخشیده اما نگرانی تولیدکنندگان آمریکایی از دامپینگ قیمتی مکزیک پابرجاست. به طور کلی، صنعت جهانی گوجهفرنگی برای حفظ رشد و پایداری خود نیازمند نوآوری مداوم، تطبیق با شرایط متغیر اقلیمی و بازار، و همکاری بینالمللی در حوزه تحقیق و توسعه است تا بتواند غذای مورد نیاز جمعیت رو به افزایش جهان را تامین کرده و در عین حال منافع اقتصادی کشاورزان را حفظ کند.
