فهرست مطالب
مقدمه
پسیل معمولی پسته از مهمترین آفات کلیدی باغهای پسته ایران است که در اغلب سالها موجب خسارت اقتصادی قابل توجه میشود. خسارت این آفت در سالهای گرم و خشک شدیدتر بوده و در صورت عدم مدیریت مناسب، میتواند موجب کاهش عملکرد، ضعف درختان و کاهش کیفیت مغز پسته گردد.
زیستشناسی و بومشناسی آفت
پسیل پسته حشرهای است که در شرایط گرم و خشک طغیان می کند. رطوبت نسبی بالا (بیش از ۶۵ درصد) یکی از عوامل محدودکننده رشد و توسعه جمعیت آن محسوب میشود. حشرات کامل زمستانگذران از اواسط اسفندماه ظاهر شده و همزمان با باز شدن جوانهها از اندامهای سبز تغذیه میکنند. این حشرات تخمگذاری خود را از اوایل فروردین آغاز کرده و تا اوایل اردیبهشت فعال هستند.
هر حشره کامل زمستانگذران در دمای حدود ۲۰ درجه سانتیگراد قادر است بیش از ۱۰۰۰ تخم تولید کند. حشرات کامل نسلهای تابستانه نیز در دمای ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتیگراد توانایی تولید حدود ۹۰۰ تخم را دارند. این آفت بسته به شرایط اقلیمی منطقه، دارای چندین نسل متوالی در طول فصل رشد است.
ویژگیهای مهم پسیل پسته
- پراکنش وسیع و حضور تقریباً دائمی در باغهای پسته کشور
- توانایی ایجاد خسارت اقتصادی در تمامی مراحل رشد درخت
- قدرت تکثیر و زادآوری بسیار بالا
- داشتن نسلهای متعدد در طول سال
- سازگاری مناسب با شرایط آب و هوایی مناطق پستهکاری ایران
- توانایی ایجاد مقاومت نسبت به حشرهکشهای شیمیایی در مدت کوتاه
خسارت پسیل پسته
پورهها و حشرات کامل با تغذیه از شیره گیاهی موجب تضعیف درخت میشوند. ترشح مقادیر زیاد عسلک (شکرک) روی برگها سبب کاهش فتوسنتز، اختلال در تنفس و افزایش ریزش برگها میشود. خسارت شدید آفت میتواند منجر به پوکی، کاهش وزن مغز، افت کیفیت محصول و ضعف عمومی درختان گردد.
دشمنان طبیعی و نقش آنها در کنترل آفت
دشمنان طبیعی نقش بسیار مهمی در تنظیم جمعیت پسیل پسته دارند و حفظ آنها یکی از ارکان اصلی مدیریت تلفیقی آفات محسوب میشود.
کفشدوزکها (Coccinellidae)
کفشدوزکها از مهمترین شکارگرهای پسیل پسته هستند. لاروها و حشرات کامل این گروه از تخم، پوره و حشرات کامل جوان پسیل تغذیه میکنند. مطالعات نشان داده است که برخی گونههای کفشدوزک، پورههای پسیل را به شتههای موجود روی علفهای هرز ترجیح میدهند.
ویژگیهای مهم
- قدرت شکارگری بالا
- فعالیت در بخشهای مختلف تاج درخت
- سازگاری مطلوب با شرایط باغهای پسته
- سنهای شکارگر (Anthocoris spp)
گونههای مختلف جنس Anthocoris از شکارگرهای مؤثر پسیل پسته به شمار میروند. این حشرات با خرطوم خود پورههای پسیل را شکار کرده و از محتویات بدن آنها تغذیه میکنند.
ویژگیها
- توان شکارگری زیاد
- همزمانی فعالیت با افزایش جمعیت آفت
- قابلیت کنترل جمعیت آفت در تراکمهای نسبتاً بالا
زنبورهای پارازیتوئید
زنبورهای پارازیتوئید از عوامل مهم کنترل بیولوژیک پسیل محسوب میشوند. این زنبورها تخم خود را داخل یا روی بدن میزبان قرار داده و لارو حاصل با تغذیه از بدن میزبان موجب مرگ آن میشود.
نقش در کنترل
- کاهش تدریجی جمعیت آفت
- ایجاد کنترل پایدار و بلندمدت
- جستجوی فعال آفت در بخشهای مختلف درخت
- حفاظت از دشمنان طبیعی
نکات مهم در کنترل طبیعی
به منظور بهرهگیری مؤثر از کنترل طبیعی، رعایت موارد زیر ضروری است:
۱- کاهش مصرف حشرهکشها
مصرف بیرویه حشرهکشها موجب نابودی دشمنان طبیعی و برهم خوردن تعادل زیستی باغ میشود.
۲- انتخاب صحیح زمان سمپاشی
در صورت ضرورت مبارزه شیمیایی، سمپاشی باید در زمان مناسب و با استفاده از حشرهکشهای انتخابی انجام شود تا کمترین آسیب به حشرات مفید وارد گردد.
۳- حفظ پوشش گیاهی مناسب
وجود پوشش گیاهی مدیریتشده در کف باغ میتواند پناهگاه و منابع غذایی مناسبی برای حشرات مفید فراهم کند.
۴- پایش منظم باغ
بازدید هفتگی از باغ، نمونهبرداری از برگها و ثبت جمعیت آفت و دشمنان طبیعی، اساس تصمیمگیری صحیح در مدیریت آفت است.
توصیههای کاربردی در مبارزه شیمیایی
سمپاشی در ساعات خنک شب یا صبح زود موجب کاهش تبخیر قطرات و افزایش کارایی حشرهکشها میشود.
طول دوره هر نوبت سمپاشی در سطح باغ نباید بیش از یک هفته باشد.
وجود مقادیر زیاد عسلک روی برگها میتواند مانع تماس مؤثر حشرهکش با بدن پورهها شود.
استفاده مکرر از یک حشرهکش سبب بروز مقاومت در جمعیت آفت میشود؛ بنابراین تناوب مصرف سموم با گروههای مختلف ضروری است.
مبارزه شیمیایی باید بر اساس نتایج پایش و رسیدن جمعیت آفت به آستانه زیان اقتصادی انجام شود.
مزایای حفاظت از دشمنان طبیعی
- کاهش هزینههای مبارزه شیمیایی
- کاهش باقیمانده سموم در محصول
- جلوگیری از بروز مقاومت آفت نسبت به حشرهکشها
- حفظ تعادل زیستی باغ
- افزایش پایداری تولید و کیفیت محصول
نتیجهگیری
مدیریت موفق پسیل پسته تنها با تکیه بر مبارزه شیمیایی امکانپذیر نیست. استفاده از برنامه مدیریت تلفیقی آفات شامل پایش مستمر، حفاظت از دشمنان طبیعی، مدیریت صحیح باغ و کاربرد اصولی حشرهکشها، پایدارترین و اقتصادیترین راهکار برای کنترل این آفت در باغهای پسته است.
